Heftige emoties en gedrag waar je later spijt van hebt
Achteraf weet je misschien hoe je liever had gereageerd. Op het moment zelf is vertragen lastiger. Door het verloop terug te bekijken, kun je een eerder moment vinden waarop je iets kunt proberen.
Houd gebeurtenis, gevoel, aandrang en gedrag uit elkaar
Gebeurtenis, emotie, aandrang en gedrag hangen samen. Je kunt boos zijn zonder ruzie te maken, weg willen zonder weg te gaan of even pauzeren terwijl je nog van streek bent. In een goede notitie staan ze apart.
Kies een voorbeeld dat je kunt terughalen. Schrijf op wat er gebeurde, wat het voor jou betekende, wat je wilde doen, wat je deed en wat daarop volgde. Laat open wat je niet meer weet.
Kies een vroeg signaal dat je echt merkte
Dat kan een gedachte zijn, een verandering in je stem of de neiging om meteen een bericht te sturen. Kies iets dat je in dat voorbeeld daadwerkelijk opmerkte.
Als je je pas na je reactie bewust werd van de emotie, is dat ook informatie. Begin dan achteraf met opschrijven en kijk met steun of je gaandeweg eerdere signalen herkent.
Een verzonnen voorbeeld van overbelasting en ruzie
Sam probeerde meerdere taken af te maken toen er nog een verzoek binnenkwam. Sam reageerde kortaf, de spanning liep op en later kwam er spijt. Het voorbeeld zegt niet wie gelijk had of of de werkdruk redelijk was.
Sam kan letten op het moment dat een extra verzoek voelt als ‘nog één ding te veel’. Een mogelijke reactie is ‘Ik moet dit eerst afmaken. Kunnen we bepalen welke taak voorgaat?’ Dat houdt rekening met de situatie en met Sams reactie.
Plan een pauze die in de situatie past
Je kunt eerst een concept schrijven, een beslissing uitstellen die geen haast heeft of veilig even weglopen uit een gesprek. Zeg tegen de ander wanneer je het gesprek wilt hervatten.
Maak de stap klein genoeg om te proberen. Als je het signaal merkt, probeer je een haalbare handeling. Pas het zo nodig aan met iemand die weet wat er in jouw situatie veilig is.
Maak herstel concreet
Na een moeilijk gesprek kun je één handeling en het gevolg ervan erkennen, uitleggen wat je anders wilt doen en naar de reactie luisteren. Je kunt verantwoordelijkheid nemen voor wat je deed zonder jezelf als persoon te veroordelen.
Bijvoorbeeld ‘Ik verhief mijn stem. Ik wil het probleem rustig bespreken. Kunnen we het later opnieuw proberen?’ Een verontschuldiging vraagt niet om directe vergeving. Je hoeft ook niet in een onveilige relatie te blijven.
Kijk terug op wat mogelijk was
Vraag na een poging of je het signaal merkte, of je ruimte had om te kiezen en of er iets onverwachts in de weg zat. Je kunt iets leren, ook als de emotie bleef.
Als je gedrag herhaaldelijk schade geeft of je dagelijks leven verstoort, bespreek concrete voorbeelden met een zorgverlener. Bij direct gevaar schakel je meteen hulp in. Het werkblad kan wachten.
Probeer het met een eigen voorbeeld
Gebruik een werkblad voor een gebeurtenis of gesprek, of ga terug naar de zevendaagse notities in je rapport. Daarvoor hoef je geen nieuwe test te doen.
Bronnen en bedoeling
De voorbeelden en oefeningen zijn informatief materiaal van deze site. Ze helpen je een ervaring te ordenen en een gesprek voor te bereiden. De bronnen geven achtergrond bij borderline en gestructureerde reflectie.
Ben jij of is iemand anders direct in gevaar? Bel nu het plaatselijke alarmnummer of ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp.
Hulp bij een crisis zoeken