Aby zrozumieć dany wzorzec, zwróć uwagę, co się dzieje, od kiedy, w jakich sytuacjach i z jakimi skutkami dla codziennego życia. Ten przewodnik pomaga nazwać to, co zauważasz.
Lista może pomóc opisać doświadczenia. Do diagnozy potrzebna jest ocena wykwalifikowanego specjalisty, który uwzględni cały wzorzec, jego czas trwania, sytuacje, wpływ na życie i bezpieczeństwo, inne potrzeby i możliwe przyczyny. NICE uwzględnia ustrukturyzowaną ocenę kliniczną w procesie diagnozy.
NICE QS88DSM-5-TR to zaktualizowany tekst podręcznika diagnostycznego American Psychiatric Association. Kryteria i informacje kliniczne wspierają ocenę prowadzoną przez przeszkolonych specjalistów.
Test dziesięciu pytań może być punktem wyjścia do pełniejszej oceny. Liczba odpowiedzi jest odrębna od diagnozy według DSM. Nieobowiązkowe pytania osobiste pomagają zapisać okoliczności i kolejne kroki.
American Psychiatric Association · DSM-5-TRSpecjalista ocenia, czy wzorzec trwa od dawna, występuje w różnych sytuacjach, powoduje cierpienie lub utrudnia życie i pasuje do historii oraz obecnych okoliczności. Rozważa też inne zaburzenia, używanie substancji, leki, zdrowie fizyczne lub przejściową sytuację.
Warto opisać trudne chwile oraz te, w których dane doświadczenie nie występuje lub wygląda inaczej.
NICE CG78Te przykłady w przystępnym języku opierają się na materiałach instytucji zdrowia publicznego i organizacji zawodowych. Służą do nauki. Różne osoby mogą doświadczać innego połączenia objawów i ich skutków.
Rozstanie, odrzucenie lub niepewność w ważnej relacji mogą wywołać silną potrzebę powstrzymania kogoś przed odejściem lub szybkiego odzyskania kontaktu.
Możesz na przykład wielokrotnie szukać zapewnień albo silnie reagować na zmianę planów. Jedna reakcja nie wystarcza do rozpoznania borderline.
Bliska relacja może szybko przechodzić od poczucia dużego bezpieczeństwa do rozczarowania, poczucia zagrożenia lub konfliktu.
Zaufanie lub bliskość mogą zmienić się nagle. Trudności w relacjach mogą mieć wiele przyczyn i wymagają uwzględnienia kontekstu.
Poczucie, kim jesteś, co cenisz i dokąd zmierzasz, może się ostro zmieniać lub być trudne do utrzymania.
Cele, wartości lub ocena siebie mogą zmieniać się nagle. Szukanie siebie i zmiany mogą też być zwykłą częścią życia.
Pod wpływem silnych emocji możesz podjąć działanie, które niesie realne ryzyko lub którego później żałujesz.
Może to dotyczyć wydatków, substancji, prowadzenia pojazdu, jedzenia lub zachowań seksualnych. Specjalista bierze też pod uwagę epizody zmian nastroju i inne wyjaśnienia.
Samookaleczenie, myśli samobójcze, groźby, przygotowania lub próby wymagają bezpośredniej rozmowy o bezpieczeństwie.
Jeśli dotyczy cię to teraz lub obawiasz się o swoje bezpieczeństwo, skorzystaj z pomocy kryzysowej. Nie czekaj na wynik testu.
Smutek, lęk, rozdrażnienie lub inne emocje mogą szybko się nasilić i długo nie ustępować.
Specjalista pyta, kiedy się pojawiają, co je wyzwala, jak długo trwają, jak wygląda sen i poziom energii oraz jakie są skutki.
Może powracać poczucie pustki, odrętwienia, odcięcia lub braku sensu.
Pustka może też towarzyszyć depresji, traumie, izolacji, żałobie i innym doświadczeniom.
Złość może pojawiać się szybko, być wyjątkowo silna lub trudna do wyrażenia bez zagrożenia dla relacji lub bezpieczeństwa.
Specjalista pyta, co dzieje się przed złością, w jej trakcie i po niej.
Przy silnym stresie mogą pojawić się przejściowa podejrzliwość, poczucie nierealności albo odłączenia od siebie lub otoczenia.
W grę mogą wchodzić również trauma, substancje, brak snu, problemy zdrowotne i inne okoliczności. Warto to dokładnie omówić.
Podobnie wyglądające doświadczenia mogą mieć różne przyczyny i znaczenia. Poniższe pytania pomagają rozpoznać okoliczności.
W fikcyjnym przykładzie ktoś opowiada: „Zrobiło mi się nieswojo, gdy znajoma odwołała spotkanie. Przyszło mi do głowy, że czymś ją uraziłam. Ciągle sprawdzałam wiadomości, a wieczorem długo nie mogłam zasnąć”. To opis zdarzenia, interpretacji, reakcji i skutku. Pozostają pytania o częstotliwość, historię i inne okoliczności.
Możesz dodać: „Zaczęło się w tym miesiącu po trudnej przeprowadzce. W pracy zwykle tak się nie czuję”. Albo: „Od lat zdarza mi się to w kilku relacjach”. Te opisy wymagają innej rozmowy, nawet jeśli wynik przesiewowy jest taki sam.
Wybierz jedno zdarzenie, które wyraźnie wpłynęło na twój dzień. Zapisz, co je poprzedziło, jakie pojawiły się uczucia, co udało ci się zrobić i kiedy napięcie osłabło. Dodaj też podobną sytuację, w której łatwiej było sobie poradzić. Możesz zapytać, jak wygląda ocena, co da się omówić na pierwszym spotkaniu i gdzie szukać wsparcia w czasie oczekiwania. Jeśli jakiś temat wymaga od ciebie więcej czasu, możesz o tym powiedzieć. Warto zapytać, czy po spotkaniu otrzymasz podsumowanie ustaleń i do kogo możesz się zwrócić, jeśli pojawią się kolejne pytania. Ten tekst pomaga przygotować się do rozmowy. Nie stawia diagnozy ani nie zastępuje oceny specjalisty.
Karty ćwiczeńPodsumowanie online pomaga uporządkować obserwacje. Diagnoza wymaga profesjonalnej oceny.