Impulsief gedrag
De DSM-5-TR beschrijft impulsiviteit op minimaal twee gebieden die je kunnen schaden, zoals geld uitgeven, seks, middelen, roekeloos rijden of eetbuien. Zelfbeschadiging wordt apart bekeken.
Hoe het kan aanvoelen
Als de spanning op zijn hoogst is, neemt de behoefte aan directe verlichting het over. Dat helpt even en laat daarna een nieuw probleem achter.
Na een ruzie bestel je misschien iets waar je eigenlijk geen geld voor hebt. Even denk je aan iets anders, maar later komen de zorgen over de uitgave erbij. Als zulke acties vaker voorkomen, kan het helpen om ook te kijken naar wat er na de eerste opluchting gebeurt.
Hoe je dit in het dagelijks leven kunt herkennen
Iedereen handelt soms impulsief. Hier kan een actie een onverdraaglijk gevoel snel verlichten, maar is er echt risico en kan spijt de volgende moeilijke situatie zwaarder maken.
Wat erachter kan zitten
Impulsief gedrag kan een snelle uitweg zijn uit een heftig gevoel. Juist omdat het even helpt, kan het terugkeren. Impulsiviteit die al sinds je jeugd speelt kan ook bij ADHD passen en is het bespreken waard.
Waar dit nog meer voorkomt
Bij ADHD begint impulsiviteit in de kindertijd en speelt die in verschillende situaties. Impulsief gedrag komt ook voor bij bipolaire stemmingsepisodes, middelengebruik en eetstoornissen.
Een bevoegde zorgverlener bekijkt of er een langdurig patroon in meerdere gebieden is, hoeveel invloed het op je leven heeft en welke andere verklaringen mogelijk zijn.
Wat je kunt proberen
Zet een timer op tien minuten voordat je handelt. Merk op waar je de aandrang in je lichaam voelt en hoe die opkomt en weer afzakt. Maak het intussen iets moeilijker om toe te geven, bijvoorbeeld door de app te sluiten of je pas weg te leggen.
Hoe begrijp ik iets waar ik achteraf spijt van heb?Zo kun je het bespreken met een zorgverlener
Vertel bij een gesprek wat aan de impuls voorafging en wat de gevolgen waren. Geef aan of het ook voorkomt als je rustig bent en of je in die periode anders sliep of meer of minder energie had. Noem alcohol of andere middelen als die meespeelden.
Als ik van streek ben, doe ik impulsief dingen waar ik later last van heb. Kan het met emoties, ADHD of allebei te maken hebben?
Kies een volgende stap
Beantwoord 27 vragen over hoe vaak je iets in de afgelopen 12 maanden hebt ervaren. Vijf extra vragen gaan over je situatie. Voor iedereen vanaf 18 jaar. Je mag elke vraag overslaan.
De andere symptoomgebieden
Primaire bronnen
We vatten deze bronnen samen om uitleg te geven. Je kunt de oorspronkelijke bronnen raadplegen en persoonlijke vragen met een zorgverlener bespreken.
Deze uitleg helpt je je ervaringen te begrijpen. Ze stelt geen diagnose en vervangt geen beoordeling door een professional.