Sterke, snel wisselende emoties
De DSM-5-TR beschrijft sterk wisselende emoties als reactie op gebeurtenissen. Intense somberheid, prikkelbaarheid of angst duurt meestal een paar uur en zelden langer dan een paar dagen.
Hoe het kan aanvoelen
Gevoelens komen snel en op volle sterkte en hebben lang nodig om te zakken. Dat is uitputtend en geen teken van zwakte.
Een gespannen gesprek kan je eerst erg angstig maken. Later op de dag ben je misschien prikkelbaar of somber, en heeft het voorval invloed op gesprekken die er niets mee te maken hebben. Tegen de avond voelt alles weer wat rustiger.
Hoe je dit in het dagelijks leven kunt herkennen
De stemming wisselt bij iedereen. Hier slaat die sterker om, vaak na iets dat tussen mensen gebeurde. Het kan langer duren om tot rust te komen dan anderen verwachten.
Wat erachter kan zitten
Sommige mensen reageren sneller en sterker en hebben langer nodig om te herstellen. Als je gevoelens eerder niet serieus werden genomen of werden bestraft, had je mogelijk minder kans te leren hoe je ze tot rust brengt.
Waar dit nog meer voorkomt
Bij een bipolaire stoornis duren stemmingsepisodes meestal dagen tot weken, met veranderingen in slaap en energie. Snelle schommelingen komen ook voor bij ADHD, premenstruele dysfore stoornis, trauma of middelengebruik.
Een bevoegde zorgverlener bekijkt of er een langdurig patroon in meerdere gebieden is, hoeveel invloed het op je leven heeft en welke andere verklaringen mogelijk zijn.
Wat je kunt proberen
Als een gevoel je overspoelt, houd dan ongeveer 30 seconden iets kouds vast of maak je gezicht nat met koel water. Sla deze stap over als je een hartaandoening hebt. Adem tien keer vier tellen in en zes tellen uit. Geef het gevoel een naam en een cijfer van 0 tot 10. Wacht tot het twee punten gezakt is voordat je reageert of iets beslist.
Hoe begrijp ik iets waar ik achteraf spijt van heb?Zo kun je het bespreken met een zorgverlener
Voor een gesprek is de volgorde handig. Wat gebeurde er, hoe veranderde je stemming, en hoelang duurde het voor het weer zakte? Vertel ook hoe het ging met slapen, energie en bezigheden. Noem perioden waarin een verandering langer duurde of zonder duidelijke aanleiding begon.
Mijn stemming kan binnen een paar uur omslaan. Wat zou me kunnen helpen om sneller tot rust te komen?
Kies een volgende stap
Beantwoord 27 vragen over hoe vaak je iets in de afgelopen 12 maanden hebt ervaren. Vijf extra vragen gaan over je situatie. Voor iedereen vanaf 18 jaar. Je mag elke vraag overslaan.
De andere symptoomgebieden
Primaire bronnen
We vatten deze bronnen samen om uitleg te geven. Je kunt de oorspronkelijke bronnen raadplegen en persoonlijke vragen met een zorgverlener bespreken.
Deze uitleg helpt je je ervaringen te begrijpen. Ze stelt geen diagnose en vervangt geen beoordeling door een professional.